Таццяна – гераіня апошніх “вестак з франтоў”. Спачатку яна, прэсавая сакратарка “Маладога Фронту”, узяла ўдзел у Форуме грамадзянскай супольнасці Усходняга Партнёрства. Па вяртанні з Бруселя была адлічаная з другога курса юрфака БДУ. На апошнім з’ездзе МФ была абраная намеснікам старшыні. Днямі паступіла на другі курс Еўрапейскага гуманітарнага універсітэта ў Вільні (завочнае аддзяленне). “МЫ” сустрэліся з Таццянай Шапуцькай, каб зразумець, што яна за чалавек і высветліць, чаму яна, як усё, не “зваліла” вучыцца за мяжу.
- Таццяна, вашае адлічэнне – не першая такая дзея з боку ўладаў у дачыненні да моладзевых актывістаў, і самі ўлады кожны раз пазіцыянуюць гэта аднолькава – “прагульвалі, не вучыліся, абы што тварылі, парушалі правілы”. Давайце паспрабуем аспрэчыць гэтае меркаванне. Раскажыце пра свае поспехі ў вучобе.
- Якраз-такі на маім прыкладзе аспрэчыць гэтае меркаванне даволі лёгка, таму што мае адукацыйныя поспехі даволі высокія – сярэдні бал 8,5. У мяне не было ні разу ніякай пераздачы, не было ніякіх канфліктаў з выкладчыкамі і гэтак далей. Праблемаў з пропускамі я, у адрозненне ад сваіх шматлікіх сакурснікаў таксам не мела. Таму ў маім адлічэнні – відавочны палітычны падтэкст. А што тычыцца звычайных меркаванняў, што актывістам апазіцыі не трэба прагульваць, не трэба кудысьці выязджаць – гэта папулісцкія выразы. Бо ў кожнага чалавека можа ўзнікнуць такая патрэба – некуды паехаць, штосьці прапусціць. І канешне, маладыя людзі, якія займаюцца апазіцыйнай дзейнасцю, яны мусяць усведамляць, што за імі пільны нагляд і нельга дапускаць грубых праколаў. Але адлічэнне ці прэсінг у дачыненні да актывістаў апазіцыі – гэта звычайная дыскрымінацыя па палітычных поглядах.
- Таццяна, мы ўжо сутыкнуліся з меркаванем афіцыйным – з боку Леаніда Козіка, і з меркаваннем неафіцыйным – на форумах у інтэрнэце, што нічога б дрэннага не здарылася, калі б Шапуцька не паехала на гэты Форум, што Форум неяк адбыўся б і без вас. Навошта было так падстаўляцца, пры тым, што за паездкі за мяжу без дазволу міністэрства ўжо былі выключэнні актывістаў апазіцыі?
- Такая мера не магла быць прынятая, не павінны былі мяне выключыць, бо згодна са Статутам універсітэта, мусіць улічвацца цяжар правіны, пяпярэдняя вучоба ды іншае. Гэтая мера ўздзеяння, якая была ўжытая ў дачыненні да мяне – яна была незаконна перабольшаная. Таксама можна сказаць, што Форум адбыўся б без любога ўдзельніка, у тым ліку і без спадара Козіка. Аднак гэта форум грамадзянскай супольнасці, і калі нашай арганізацыі быў прадстаўлены гонар прадстаўляць там моладзевыя арганізацыі краіны (МФ быў адзінай моладзевай арганізацыяй, запрошанай на гэты Форум), то мы не маглі гэтым правам не скарыстацца.
- Таццяна, давайце сыйдзем ад гэтых непрыемных тэмаў – і вернумся ў час вашага дзяцінства, юнацтва. Вось гэтыя поспехі ва ўніверсітэцкай вучобе – яны ж узяліся не на пустым месцы?
- У плане вучобы мае вынікі нават трошку знізіліся, бо ў мінскай гімназіі №1 імя Францішка Скарыны я мела сярэдні бал 9,1 па выніках атэстату. Я была звычайным падлеткам, толькі з тым ухілам, што з 16 год я ў “Маладым Фронце”. Я пільна займалася вучобаю, вывучэннем замежных моваў, скончыла музычную школу па класе фартэпіяна, год займалася айкідо, 6 год займалася танцамі – то бок, у мяне было даволі разнастайнае дзяцінства і падлеткавы перыяд.
- Атрымліваецца, што вы захапіліся палітыкай яшчэ ў часе навучання ў гімназіі?
- Гэта адбылося напрыканцы 2005 года, аднак тады я яшчэ не была ў нейкай арганізацыі, была вольным птахам. А пасля ўжо ўвайшла ў арганізацыю “Малады Фронт”, недзе праз паўгады.
- У гімназіі былі праблемы праз палітыку?
- Так, яшчэ ў 10 класе ў мяне было два затрыманні і дзве адміністрацыйныя камісіі. У школу прыходзілі супрацоўнікі МУСа, якія ўсталявалі за мной нагляд з мэтаю выхавання, прыходзілі і супрацоўнікі КДБ…
- Значыцца, вы лічыліся праблемным дзіцёнкам у разуменні школы?
- Я не лічылася праблемныям дзіцёнкам! У мяне не было ніякіх іншых праблемаў – апроч таго, што я была ў апазіцыі. Аднак на камісіі па справах няпоўнагадовых я была ў выканкаме. Школьную камісію я прапусціла, бо палічыла яе непатрэбнай.
- Таццяна, а як вашая сям’я ставіцца да вашай дзейнасці і да праблемаў, якія яна выклікае?
- Насамрэч у апазіцыю я прыйшла менавіта дзякуючы бацькам, таму што ў 15 год наўрад ці я магла яшчэ нешта цвяроза асэнсоўваць і нешта правільнае абраць у такім важным накірунку, як палітычная арыентацыя. І менавіта з іх актыўнасці пачаўся мой грамадска-палітычны шлях. У 2005-06 годзе яны наведвалі ўсе сустрэчы з Мілінкевічам, з Казуліным, з іншымі кандыдатамі. І я хадзіла разам з імі, бо мне гэта было цікава, старалася ўсюды ўсунуць свой нос. Пасля троху пасталела – і пачала займацца гэтым больш актыўна. Бацькі, вядома, здагадваліся, чым гэта можа скончыцца для мяне. І калі я толькі паступіла ў БДУ , тата запытаў, навошта я гэта зрабіла, калі мяне ўсё роўна адтуль адлічаць. Зараз ён пабачыў, што яго перасцярога спраўдзілася.
- А вы ў БДУ на платным вучыліся ці на бясплатным?
- На бясплатным – і нават атрымлівала падвышаную стыпендыю!
- І колькі гэта цяпер?
- На юрфаку адная з самых высокіх – цэлых 170 тысяч рублёў!..
- Таццяна, а хто вашыя бацькі?
- Паводле адукацыі мае бацькі фізікі, але ўжо не займаюцца ніякай навуковай працай гадоў дваццаць. Тата – індывідуальны прадпрымальнік, мама 18 год не працавала, гадавала нас з братам, але ў гэтым годзе выйшла на працу – дапамагае тату.
- Таццяна, вы ўжо тры гады ў “Маладым Фронце”. Як вы ацэньваеце дзейнасць гэтай арганізацыі?
- МФ пачаў сталець. Раней выйсці на якую вулічную акцыю – гэта ўжо было крута. Цяпер такая фішка не пракаціць нават у апазіцыйным асяродку. “Малады Фронт” лічыўся выключна “вулічнай” араганізацыяй, але цяпер гэты імідж змяняецца, мы пачынаем праводзіць адукацыйныя мерапрыемствы для сваіх актывістаў, удзельнічаем у палітычных кампаніях, развіваемся менавіта як палітычны суб’ект.
- Таццяна, агульнавядома, што большасць адлічаных апазіцыйных актывістаў з’ехалі вучыцца за мяжу – і пра іх зараз увогуле не чуваць. Людзі, як кажуць, “у шакаладзе”. Чаму вы не “звалілі”?
- Гэта было прынцыповае пытанне. Яшчэ да паступлення ў БДУ я мела магчымасць паехаць вучыцца ў Італію. Калі б хацела – ужо некалькі год вучылася б у Італіі. Але я разумею, што людзі, якія стаяць за маім адлічэннем, - яны хочуць, каб як мага больш маладых людзей з актыўнай жыццёвай пазіцыяй з’ехала за мяжу. Ім так прасцей адсочваць сітуацыю. У мяне такога пытання – з’ехаць за мяжу – і не стаяла. А большасць тых, хто з’ехаў, правучыўшыся там 5 год, як сапраўдныя беларусы, адаптуюцца – і прабыўшы столькі ва ўтульнай еўрапейскай краіне з еўрапейскай вольналюбівасцю – не вяртаюцца ў постсавецкую Беларусь. Я не хацела паддавацца гэтай спакусе. Ды і ўсе мае сябры тут.
- Таццяна, пра апазіцыйных актывістаў мы чуем звычайна “навіны з фронту”: затрымалі, збілі, акцыю правялі… З чаго складаецца вашае жыццё - апроч “змагання з крывавым рэжымам”?
- З чаго складаецца… З усіх чыннікаў, з якіх можа складацца жыццё маладой дзяўчыны. Не магу сказаць, што ў чымсьці сябе прыгнятаю…
- Ну, скажам, ці ходзяць актывісткі ў кіно, ці пляткараць з дзяўчатамі, ці маюць асабістае жыццё?
- Апазіцыянеры – звычайныя людзі, у іх звычайнае жыццё! Толькі жыццёвая пазіцыя, напэўна, асаблівая. Яны прысвячаюць больш часу актыўнай дзейнасці. Але ёсьць і паходы ў кіно, і пасядзелкі ў кавярні, і плёткі з дзяўчатамі, і асабістае жыццё. Гэта не нейкія маргіналы, якія сядзяць дзень і ноч, набіраюць улёткі, лепяць іх суткамі, пішуць палітычныя звароты з патрабаваннем сыйсці рэжыму. Звычайныя людзі. І жывуць, як павінны жыць людзі.
- Як вы лічыце, калі ў Беларусі зменіцца ўлада?
- Гледзячы пра што мы кажам. Калі казаць пра афіцыйную ўладу як дзяржаўнае кіраванне – то яна можа змяніцца і заўтра, і пазаўтра. Бо людзі маюць уласцівасць паміраць, ніколі невядома, што калі можа з кім здарыцца. Але калі казаць па сутнасці, то мяркую, што на рэфармацыю Беларусі спатрэбіцца 10-15 гадоў, бо ў нас, нажаль усё так запушчана, што рэфармацыі патрабуе не толькі палітычная сістэма – але і эканоміка, адукацыя, навука, культура… Гэтая постсавецкая ментальнасць, - яна будзе адсюль доўга выкараняцца.
Кандрат ВІТКО, “МЫ”
Фота аўтара
Комментарии